De schuldenregels Europa zijn de afgelopen jaren flink veranderd. Steeds meer mensen wonen, werken of zakendoen over de grens. Daardoor raken schulden en schuldeisers uit verschillende landen met elkaar verbonden. Wat er met jouw schulden gebeurt als je in een ander Europees land woont, of als een schuldeiser uit een ander EU-land geld van je terugwil, is niet altijd duidelijk. Toch zijn er Europese en nationale regels die dat juist proberen te regelen. Zo weet iedereen waar hij of zij aan toe is.
Wat de Europese regels over schulden inhouden
Binnen de Europese Unie gelden afspraken over hoe landen met grensoverschrijdende schulden omgaan. Die afspraken zijn vastgelegd in Europese verordeningen. Een verordening is een wet die in alle EU-landen tegelijk geldt. Voor schulden is de Insolventieverordening van belang. Die regelt welk land bevoegd is als iemand zijn schulden niet meer kan betalen en in meerdere landen actief is. Het land waar iemand zijn of haar belangrijkste belangen heeft, ook wel het centrum van belangen genoemd, neemt dan het voortouw. Dat is in de meeste gevallen het land waar je woont en werkt. Schuldeisers uit andere EU-landen mogen hun vordering dan bij de bewindvoerder of rechtbank in dat land indienen.
Schuldsanering in Nederland en erkenning in Europa
Nederland heeft een eigen stelsel voor mensen die hun schulden niet meer kunnen betalen. Dat heet de Wet schuldsanering natuurlijke personen, afgekort Wsnp. Als iemand deze procedure doorloopt en aan alle verplichtingen voldoet, krijgt hij of zij aan het einde een zogenoemde schone lei. Dat betekent dat de resterende schulden worden kwijtgescholden. Wat veel mensen niet weten, is dat die schone lei ook geldt voor schulden bij buitenlandse schuldeisers binnen de EU. De schone lei wordt in alle EU-landen erkend, met uitzondering van Denemarken. Schuldeisers uit bijvoorbeeld Duitsland of België mogen de restschuld dus niet meer opeisen als de Nederlandse rechter de schone lei heeft uitgesproken. Ook buitenlandse schulden moeten worden meegenomen in de Wsnp-procedure. De schuldeiser uit het buitenland kan zijn vordering aanmelden bij de Nederlandse bewindvoerder.
Wat veranderde er met de nieuwe Europese richtlijn
In 2019 nam de EU een nieuwe richtlijn aan over herstructurering van schulden en een tweede kans voor ondernemers. Die richtlijn moest in 2021 worden omgezet naar nationale wetgeving. Het doel was om mensen en ondernemers in heel Europa sneller een nieuwe start te kunnen geven na een faillissement of schuldsanering. In de meeste landen gold daarvoor een periode van drie jaar voordat iemand volledig schuldenvrij was. Die termijn is kortgekomen om een eerlijker speelveld te maken. In Nederland sluit dit aan bij de bestaande Wsnp-regels, al zijn er kleine verschillen per situatie. De gedachte achter de richtlijn is dat mensen die te goeder trouw handelden, niet eindeloos gestraft mogen blijven voor financiële problemen uit het verleden.
Wat je kunt doen als je schulden hebt in meerdere landen
Heb je schulden in meerdere EU-landen, dan is het verstandig om uit te zoeken in welk land je de procedure het beste kunt starten. Dat hangt af van waar je woont en waar je belangen liggen. Verhuis je van het ene land naar het andere vlak voordat je een aanvraag indient, dan kan een rechter toch kijken naar je vorige woonland. Rechters zijn alert op het bewust verplaatsen van het centrum van belangen om gunstigere regels te gebruiken. Zoek bij schulden in meerdere landen altijd professioneel advies, bijvoorbeeld bij een schuldhulpverlener of juridisch adviseur. In Nederland kun je terecht bij gemeentelijke schuldhulpverlening of een gespecialiseerde bewindvoerder. Zij kunnen uitleggen welke stappen je het beste kunt zetten en hoe Europese regelgeving op jouw situatie van toepassing is.
Veelgestelde vragen
Geldt de Nederlandse schone lei ook voor schulden in andere EU-landen?
Ja, de schone lei die je via de Wsnp krijgt, wordt in alle EU-landen erkend, behalve in Denemarken. Dat betekent dat schuldeisers uit andere EU-landen de restschuld na de schone lei niet meer bij je mogen opeisen.
Moet een buitenlandse schuldeiser meedoen aan de Nederlandse schuldsanering?
Een buitenlandse schuldeiser binnen de EU mag zijn vordering aanmelden bij de Nederlandse Wsnp-bewindvoerder. De schuld wordt dan meegenomen in de sanering. Doet de schuldeiser dat niet, dan is de vordering na de schone lei toch niet meer opeisbaar.
Wat is het centrum van belangen en waarom is dat belangrijk bij Europese schuldenregels?
Het centrum van belangen is het land waar iemand zijn of haar voornaamste economische activiteiten heeft, zoals wonen en werken. Dat land is bevoegd om een schuldsanerings- of insolventieprocedure te starten. Bij schulden die meerdere EU-landen raken, bepaalt dit centrum welk rechtsstelsel van toepassing is.
Kan ik bewust naar een ander EU-land verhuizen voor gunstigere schuldenregels?
Dat is in theorie mogelijk, maar rechters kijken kritisch naar verhuizingen die vlak voor een aanvraag plaatsvinden. Als blijkt dat de verhuizing alleen bedoeld was om gunstigere regels te gebruiken, kan de rechter toch het recht van het vorige woonland toepassen.
Hoe lang duurt een schuldsanering in Europa gemiddeld?
Dankzij een Europese richtlijn uit 2019 streven de meeste EU-landen naar een maximale saneringsperiode van drie jaar. In Nederland is de Wsnp ook in de meeste gevallen drie jaar. Na die periode, en als je aan alle verplichtingen hebt voldaan, kun je een schone lei krijgen.