Het liquidatietarief is het vaste puntensysteem dat Nederlandse rechtbanken en gerechtshoven gebruiken om de proceskostenveroordeling te berekenen. Wanneer je een rechtszaak wint, kan de rechter de wederpartij veroordelen in de proceskosten. Die kosten worden niet op basis van de werkelijke advocaatkosten vastgesteld, maar op basis van dit tarief. Dat betekent dat de vergoeding die je ontvangt bijna altijd lager uitvalt dan wat je daadwerkelijk aan je advocaat hebt betaald.
Vanaf 1 februari 2024 geldt een nieuw liquidatietarief voor alle civiele zaken bij rechtbanken en gerechtshoven waarbij op of na die datum vonnis wordt gewezen. De Rechtspraak heeft dit tarief vastgesteld en gepubliceerd. Het systeem werkt met punten en tariefgroepen, gekoppeld aan het financiële belang van de zaak.
Hoe het liquidatietarief werkt: punten en tariefgroepen
Het liquidatietarief werkt met twee variabelen: het aantal punten dat een zaak oplevert en de tariefgroep die van toepassing is. Het aantal punten hangt af van de proceshandelingen die zijn verricht, zoals het indienen van een dagvaarding, een conclusie van antwoord, het bijwonen van een comparitie of het houden van een pleidooi. Elk van die handelingen levert een vast aantal punten op.
De tariefgroep wordt bepaald door de hoogte van het financiële belang van de zaak, ook wel het “belang van de vordering” genoemd. Hoe hoger het belang, hoe hoger het bedrag per punt. Er zijn meerdere tariefgroepen, oplopend van zaken met een gering financieel belang tot zaken met een groot financieel belang. De uiteindelijke proceskostenvergoeding bereken je door het aantal punten te vermenigvuldigen met het bedrag per punt in de toepasselijke tariefgroep.
Een eenvoudig rekenvoorbeeld: stel dat een zaak vier punten oplevert (dagvaarding, conclusie van antwoord, comparitie en vonnis) en valt in een tariefgroep met een puntwaarde van 500 euro. Dan bedraagt de geliquideerde proceskostenvergoeding 2.000 euro. Of de werkelijke advocaatkosten 3.000 of 8.000 euro waren, maakt voor de hoogte van de vergoeding niet uit.
Wanneer past de rechter het liquidatietarief toe?
In civiele procedures bij de kantonrechter, de rechtbank en het gerechtshof past de rechter het liquidatietarief toe bij een proceskostenveroordeling. Dat is de situatie waarbij de verliezende partij wordt veroordeeld om de kosten van de winnende partij (gedeeltelijk) te vergoeden. De rechter heeft hierbij enige vrijheid, maar volgt in de praktijk vrijwel altijd het tarief.
Bij de kantonrechter geldt een apart, lager kantonrechtstarief. Dat tarief is een vereenvoudigde variant voor zaken die bij de kantonrechter worden behandeld, zoals huurzaken, arbeidszaken en vorderingen tot ongeveer 25.000 euro. Voor hogere civiele zaken bij de rechtbank of het gerechtshof geldt het reguliere liquidatietarief.
Het tarief geldt niet automatisch in alle situaties. In sommige gevallen kan een partij aanspraak maken op een volledige proceskostenvergoeding op basis van de werkelijke kosten, bijvoorbeeld bij misbruik van procesrecht of bij bepaalde intellectuele-eigendomszaken. Dat is een uitzondering op de hoofdregel.
Wat valt niet onder de vergoeding?
Het liquidatietarief dekt uitsluitend de kosten van juridische bijstand op een vaste, forfaitaire manier. Griffierecht en deurwaarderskosten vallen daar buiten en worden apart meegenomen in de proceskostenveroordeling, naast het geliquideerde bedrag. Reiskosten, eigen tijd en eventuele deskundigenkosten volgen andere regels of worden apart gevorderd.
Wat het tarief nadrukkelijk niet dekt, is het verschil tussen de forfaitaire vergoeding en de werkelijke advocaatkosten. In de praktijk betekent dit dat zelfs de winnende partij een deel van de eigen advocaatkosten zelf draagt. Dat is een bewuste keuze in het Nederlandse systeem: volledige doorberekening van alle advocaatkosten zou procedures onaantrekkelijk maken voor partijen met beperkte middelen.
Liquidatietarief 2024: wat is er veranderd?
Het nieuwe liquidatietarief dat per 1 februari 2024 is ingegaan, vervangt de eerdere tarieven. De tarieven zijn herzien en op een aantal punten aangepast. De Rechtspraak past het nieuwe tarief toe op alle zaken waarbij het vonnis op of na 1 februari 2024 wordt uitgesproken, ongeacht wanneer de procedure is gestart. Voor zaken waarin al eerder vonnis was gewezen, geldt het oude tarief.
De actuele tarieven, inclusief de puntwaarden per tariefgroep en de puntentabel per proceshandeling, zijn te vinden op de website van de Rechtspraak (rechtspraak.nl), onder het onderdeel voor advocaten en juristen.
In de praktijk is het liquidatietarief voor iedereen die een civiele procedure overweegt een belangrijk gegeven. De vergoeding die je bij winst ontvangt voor je proceskosten is begrensd en voorspelbaar. Dat maakt het zinvol om vooraf met een advocaat te berekenen hoeveel je bij winst terugkrijgt en hoeveel je bij verlies moet betalen, zodat je een weloverwogen beslissing kunt nemen over het voeren van een procedure.