Een deurwaarder staat voor de deur. Voor veel mensen is dat een angstaanjagend moment. Toch weten maar weinig mensen precies wat zo iemand mag doen en wat zeker niet. Een gerechtsdeurwaarder is een officiële ambtenaar die door de overheid is aangesteld om schulden te innen. Dat klinkt misschien eenvoudig, maar er zit veel meer achter. Van beslag op spullen tot brieven in de bus: het begint bijna altijd eerder dan je denkt.
Wanneer verschijnt een gerechtsdeurwaarder in beeld
Het contact met een gerechtsdeurwaarder begint niet zomaar. Eerst stuurt een schuldeiser één of meerdere aanmaningen. Wordt er dan nog steeds niet betaald, dan kan de schuldeiser naar de rechter stappen. Als de rechter een vonnis uitspreekt dat zegt dat jij moet betalen, wordt een gerechtsdeurwaarder ingeschakeld om dat vonnis uit te voeren. Soms wordt de gerechtsdeurwaarder ook eerder ingeschakeld, bijvoorbeeld om een officiële brief te bezorgen. Zo’n brief heet een dagvaarding. Daarin word je opgeroepen om voor de rechter te verschijnen. De gerechtsdeurwaarder bezorgt die dagvaarding persoonlijk, zodat zeker is dat jij hem hebt ontvangen. Pas na een rechterlijk vonnis mag er ook beslag worden gelegd op spullen of geld.
Wat een deurwaarder wel mag doen
Nadat de rechter een vonnis heeft uitgesproken, heeft de gerechtsdeurwaarder behoorlijk wat bevoegdheden. Hij mag beslag leggen op bezittingen zoals meubels, een auto of andere waardevolle spullen. Ook mag hij beslag leggen op je loon of uitkering. Dat betekent dat een deel van je inkomen direct naar de schuldeiser gaat, totdat de schuld is afgelost. Beslag op je bankrekening is eveneens mogelijk. De gerechtsdeurwaarder mag je woning betreden om spullen te inventariseren, maar alleen als hij toestemming heeft van de rechter of een machtiging. Hij mag ook mensen uitschrijven bij een bedrijf of officiële stukken betekenen. Al deze bevoegdheden zijn streng vastgelegd in de wet. Een gerechtsdeurwaarder moet zich aan die regels houden en handelt altijd op basis van een officieel document.
Wat een deurwaarder niet mag doen
Er zijn duidelijke grenzen aan wat de gerechtsdeurwaarder mag. Hij mag niet zomaar je huis binnenkomen zonder de juiste papieren. Dreigen, intimideren of onder druk zetten is verboden. Ook mag hij geen beslag leggen op spullen die je nodig hebt om in je basisbehoeften te voorzien. Denk aan een bed, kleding en keukengerei. Bovendien geldt er een zogenoemd beslagvrij bedrag voor je inkomen. Dat is een bedrag dat je altijd mag houden, zodat je in je levensonderhoud kunt blijven voorzien. Op de kinderbijslag mag geen beslag worden gelegd. Hetzelfde geldt voor zorgtoeslag en huurtoeslag. Een gerechtsdeurwaarder mag ook geen valse informatie gebruiken of zich voordoen als iemand anders. Doet hij dat toch, dan kun je een klacht indienen bij de KBvG, de beroepsorganisatie voor gerechtsdeurwaarders.
Wat je kunt doen als er beslag wordt gelegd
Beslag is ingrijpend, maar je staat er niet machteloos voor. Als je het niet eens bent met het vonnis of de manier waarop de gerechtsdeurwaarder te werk gaat, kun je naar de rechter stappen. Dat heet verzet aantekenen. Ook kun je contact opnemen met een schuldhulpverlener of sociaal raadsman. Zij kunnen helpen om een betalingsregeling te treffen. In veel gemeenten is schuldhulpverlening gratis. Het is verstandig om snel te handelen, want hoe langer je wacht, hoe hoger de kosten kunnen oplopen door rente en bijkomende kosten. Soms is een open gesprek met de gerechtsdeurwaarder al genoeg om tot een regeling te komen. Die is namelijk ook gebaat bij een oplossing. Hij wil de schuld innen, niet onnodig veel schade aanrichten.
Veelgestelde vragen
Mag een deurwaarder mijn huis binnenkomen zonder mijn toestemming?
Een gerechtsdeurwaarder mag een woning alleen betreden zonder toestemming als hij daarvoor een speciale machtiging heeft van de rechter. Zonder die machtiging heeft hij jouw toestemming nodig. Weiger je die, dan kan hij niet naar binnen.
Hoeveel van mijn inkomen mag worden ingehouden bij loonbeslag?
Bij loonbeslag geldt altijd een beslagvrij bedrag. Dat is een minimumbedrag dat je altijd moet overhouden om van te leven. Hoeveel dat precies is, hangt af van je persoonlijke situatie, zoals of je alleen woont of een gezin hebt.
Wat is het verschil tussen een incassobureau en een gerechtsdeurwaarder?
Een incassobureau is een commercieel bedrijf dat namens een schuldeiser probeert een schuld te innen. Dat bureau heeft geen wettelijke bevoegdheden om beslag te leggen. Een gerechtsdeurwaarder is een officiële ambtenaar en mag dat na een rechterlijk vonnis wel.
Kan ik een klacht indienen als een gerechtsdeurwaarder zich misdraagt?
Ja, dat kan. Als een gerechtsdeurwaarder zich niet aan de regels houdt, kun je een klacht indienen bij de rechtbank of bij de KBvG. Die organisatie houdt toezicht op het gedrag van gerechtsdeurwaarders in Nederland.