Schuldhulpverlening is voor veel mensen een onbekend begrip, terwijl het juist een grote uitweg kan zijn uit een moeilijke situatie. In Nederland hebben bijna 700.000 huishoudens te maken met problematische schulden. Dat zijn schulden die iemand niet meer zelf kan oplossen. Gelukkig hoeft niemand dit alleen aan te pakken. De gemeente is verplicht om inwoners met schulden te helpen. Wat dat precies inhoudt en hoe je er gebruik van maakt, lees je hier.
Wanneer je in aanmerking komt voor hulp bij schulden
Niet elke schuld leidt automatisch tot een aanvraag bij de gemeente. Het gaat om situaties waarin de schulden zo hoog zijn dat iemand ze niet meer zelf kan aflossen. Denk aan meerdere schuldeisers tegelijk, zoals een verhuurder, energiebedrijf of zorgverzekeraar. Als je merkt dat je elke maand tekortkomt of dat je rode brieven krijgt van meerdere partijen, is het verstandig om snel actie te ondernemen. Hoe eerder je hulp vraagt, hoe meer opties er zijn. De gemeente mag geen inwoner weigeren die om hulp vraagt, tenzij er een gegronde reden is. Mensen die in loondienst werken, een uitkering ontvangen of zelfstandig ondernemer zijn, kunnen allemaal een aanvraag doen. De hulp is gratis.
De stappen die je doorloopt bij gemeentelijke hulpverlening
Een aanmelding bij de gemeente is de eerste stap. Daarna volgt een gesprek waarin een medewerker in kaart brengt hoe hoog de schulden zijn en bij wie. Ook wordt gekeken naar het inkomen en de vaste lasten. Op basis daarvan wordt een plan gemaakt. In de meeste gevallen start dan het minnelijk traject. Dit betekent dat de gemeente namens jou contact opneemt met alle schuldeisers. Ze proberen een afbetalingsregeling af te spreken of vragen schuldeisers om een deel van de schuld kwijt te schelden. Dit heet schuldbemiddeling. Als alle schuldeisers akkoord gaan, wordt er een aflossingsplan gemaakt. Gedurende een periode van drie jaar betaal je een vast bedrag per maand. Wat overblijft aan schuld, wordt daarna meestal kwijtgescholden. Gaan niet alle schuldeisers akkoord, dan kan de gemeente doorverwijzen naar de rechter voor een wettelijk schuldsaneringstraject, ook wel WSNP genoemd.
Wat je zelf kunt doen om het traject soepel te laten verlopen
Een schuldsaneringstraject vraagt veel van iemand. Gedurende de looptijd moet je je aan strenge regels houden. Je mag geen nieuwe schulden maken en je moet alle informatie eerlijk delen met je begeleider. Dat klinkt zwaar, maar de meeste mensen ervaren het als een opluchting. Er is eindelijk een plan en er is iemand die meekijkt. Sommige gemeenten bieden naast de financiële begeleiding ook budgetadvies aan. Daarbij leer je hoe je je geld beter kunt beheren, zodat je na het traject niet opnieuw in de problemen komt. Andere gemeenten werken samen met organisaties die helpen bij praktische zaken, zoals het aanvragen van toeslagen of het regelen van een bewindvoerder. Het loont om bij je gemeente te vragen wat er precies beschikbaar is, want het aanbod verschilt per gemeente.
Vroegsignalering helpt om grotere problemen te voorkomen
Sinds 2021 zijn gemeenten verplicht om actief op zoek te gaan naar mensen met beginnende betalingsproblemen. Dit heet vroegsignalering. Energiebedrijven, woningcorporaties en drinkwaterbedrijven zijn verplicht om betalingsachterstanden door te geven aan de gemeente. De gemeente neemt dan zelf contact op met de bewoner om hulp aan te bieden. Dit gebeurt voordat de schulden echt uit de hand lopen. Het doel is om mensen eerder te bereiken, zodat een intensief traject misschien helemaal niet nodig is. Een kort gesprek of een paar praktische tips kunnen soms al genoeg zijn om iemand op weg te helpen. Schaamte zorgt er helaas nog steeds voor dat veel mensen te lang wachten met hulp vragen. Toch is het goed om te weten dat de medewerkers van de gemeente zijn opgeleid om mensen te helpen zonder te oordelen.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt een schuldhulpverleningstraject bij de gemeente?
Een minnelijk traject bij de gemeente duurt meestal drie jaar. In die periode betaal je maandelijks een vast bedrag aan een schuldhulpverlener, die het geld verdeelt over de schuldeisers. Na afloop van die drie jaar worden de resterende schulden vaak kwijtgescholden, als je je aan alle afspraken hebt gehouden.
Mag de gemeente mij weigeren als ik hulp vraag bij schulden?
De gemeente mag een verzoek om hulp bij schulden alleen in bijzondere gevallen weigeren, bijvoorbeeld als iemand fraude heeft gepleegd of eerder een traject niet heeft afgerond. In alle andere gevallen is de gemeente verplicht om iedere inwoner te helpen die zich aanmeldt met problematische schulden.
Wat is het verschil tussen het minnelijk traject en de WSNP?
Bij het minnelijk traject probeert de gemeente vrijwillige afspraken te maken met schuldeisers. Als dat niet lukt omdat een of meer schuldeisers niet meewerken, kan de rechter worden ingeschakeld. Die kan dan de WSNP opleggen, de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen. Dit is een wettelijk traject waarbij de rechter bepaalt dat schuldeisers toch moeten meewerken aan een aflossingsregeling.
Wat betekent vroegsignalering bij schulden?
Vroegsignalering betekent dat de gemeente actief op zoek gaat naar inwoners met beginnende betalingsproblemen, nog voordat de schulden groot zijn. Bedrijven zoals energieleveranciers en woningcorporaties geven betalingsachterstanden door aan de gemeente. De gemeente neemt dan zelf contact op om hulp aan te bieden. Zo kunnen grotere problemen worden voorkomen.