Een bodemprocedure duurt gemiddeld tussen de zes maanden en twee jaar, maar in complexe zaken kan het oplopen tot drie jaar of langer. De exacte duur hangt af van de rechtbank waar de zaak loopt, hoe ingewikkeld het geschil is en of er getuigen of deskundigen worden gehoord.
Dat is een fors tijdsverschil, en het is goed om dat van tevoren te weten. Een bodemprocedure is geen snelle weg. Als je er aan begint, doe je dat omdat je een definitief oordeel wilt van de rechter, niet omdat je snel klaar wilt zijn.
Wat bepaalt hoe lang een bodemprocedure duurt?
De drie belangrijkste factoren zijn de werkdruk van de rechtbank, de complexiteit van de zaak en het aantal processtappen dat nodig is. Bij een eenvoudig geschil tussen twee partijen met duidelijke documentatie gaat het sneller dan bij een zaak waarbij meerdere partijen betrokken zijn, deskundigen worden benoemd of getuigen worden gehoord.
Elke extra stap kost tijd. Na de dagvaarding krijgt de gedaagde de kans om een conclusie van antwoord in te dienen. Daarna volgt vaak een comparitie van partijen, waarbij beide partijen voor de rechter verschijnen. Als de rechter daarna nog meer informatie nodig heeft, kan hij een deskundige benoemen of getuigen oproepen. Elk van die stappen heeft een eigen doorlooptijd, en rechtbanken plannen zittingen soms maanden van tevoren in.
Globale tijdlijn van een bodemprocedure
Hieronder zie je een ruwe indicatie van hoe de tijd zich verdeelt over de stappen in een gemiddelde bodemprocedure:
| Processtap | Geschatte doorlooptijd |
|---|---|
| Dagvaarding en inschrijving bij rechtbank | 1 tot 4 weken |
| Conclusie van antwoord | 6 tot 12 weken |
| Comparitie van partijen (planning en zitting) | 3 tot 6 maanden |
| Eventuele deskundige of getuigenverhoor | 6 tot 12 maanden extra |
| Vonnis na laatste zitting of akte | 4 tot 12 weken |
Deze tijden zijn schattingen op basis van algemeen bekende praktijkervaring bij Nederlandse rechtbanken in 2026. Ze kunnen per rechtbank en per zaak sterk afwijken.
Hoger beroep telt niet mee, maar verlengt het wel
De tijdlijn hierboven geldt alleen voor de procedure in eerste aanleg. Als een van de partijen in hoger beroep gaat bij het gerechtshof, begint er in feite een nieuwe ronde. Hoger beroep duurt vaak anderhalf tot drie jaar extra. Bij cassatie bij de Hoge Raad kan daar nog eens een jaar of twee bijkomen. Voor wie echt tot het einde doorprocedeert, kan een zaak in totaal vijf tot zeven jaar duren.
Wanneer duurt een bodemprocedure korter?
Een zaak gaat sneller als beide partijen meewerken, de feiten niet of nauwelijks worden betwist en de rechtbank weinig zittingen nodig heeft om tot een oordeel te komen. Ook de locatie van de rechtbank speelt een rol: sommige rechtbanken hebben kortere wachttijden dan andere. In een eenvoudige geldvordering waarbij alles goed is gedocumenteerd, zijn uitspraken in zes tot negen maanden na dagvaarding realistisch.
Schikken tijdens de procedure verkort de duur ook aanzienlijk. Veel zaken worden tijdens of vlak na de comparitie van partijen geschikt, soms al binnen een jaar na de start.
Wanneer duurt een bodemprocedure langer?
Zaken lopen uit als er veel bewijslevering nodig is. Denk aan arbeidsrechtelijke conflicten waarbij de feiten sterk worden betwist, of aansprakelijkheidszaken waarbij een deskundige de schade moet berekenen. De deskundige krijgt eerst tijd om zijn rapport te schrijven, daarna mogen partijen reageren, en dan beslist de rechter. Dat kost gemakkelijk een jaar extra. Ook als een van de partijen vertragingstactieken toepast of steeds uitstel vraagt, loopt de procedure op.
Een bodemprocedure kost dus niet alleen geld, maar ook tijd en energie. Als je overweegt er een te starten, is het verstandig om vooraf realistisch te zijn over die investering. In sommige situaties is mediation of een andere vorm van conflictoplossing sneller en goedkoper, al geeft een bodemprocedure wel een bindende uitspraak met rechtskracht die andere wegen niet bieden.