Een reconventionele vordering is een tegeneis die je als gedaagde partij instelt tegen de eiser, in dezelfde rechtszaak waarin jij wordt aangesproken. Je wordt dus zelf gedagvaard, maar in plaats van alleen verweer te voeren, claim jij op jouw beurt dat de eiser iets aan jou verschuldigd is. Zo behandelt de rechter beide vorderingen tegelijk, in één procedure.
Dit instrument wordt veel gebruikt in zakelijke conflicten. Stel: een leverancier daagt jou als afnemer voor de rechter omdat je een factuur niet hebt betaald. Jij bent van mening dat de geleverde producten niet aan de afspraken voldeden, waardoor jij juist schade hebt geleden. Via een reconventionele vordering claim je die schade terug, zonder een aparte rechtszaak te starten.
Hoe werkt een reconventionele vordering in de praktijk?
De reconventionele vordering maak je kenbaar in je conclusie van antwoord. Dat is het document waarmee je als gedaagde voor het eerst officieel reageert op de dagvaarding. Je voert daarin zowel verweer als je eigen eis. De rechter behandelt daarna de eis van de eiser (de conventie) en jouw tegeneis (de reconventie) naast elkaar.
Praktisch betekent dit dat je twee vragen tegelijk aan de rechter voorlegt:
- Moet ik de eiser betalen, zoals hij claimt?
- Heeft de eiser juist iets aan mij te vergoeden?
De rechter kan beide vorderingen apart beoordelen en zelfs tot verschillende uitkomsten komen. Het is bijvoorbeeld mogelijk dat de rechter oordeelt dat jij inderdaad de factuur moet betalen, maar dat de eiser jou tegelijk een schadevergoeding verschuldigd is wegens gebrekkige levering. In de uitspraak worden de bedragen dan soms verrekend.
Wanneer is een reconventionele vordering verstandig?
Een tegeneis instellen is zinvol als je een serieuze, onderbouwde claim hebt op de wederpartij die direct verband houdt met het geschil. Het bespaart je een aparte procedure, inclusief de bijbehorende kosten en doorlooptijd. Bovendien versterkt een goed onderbouwde reconventionele vordering soms je onderhandelingspositie: de eiser ziet dat een rechtszaak voor hem ook risico’s meebrengt.
Een reconventionele vordering is minder verstandig als je claim los staat van de hoofdzaak, slecht onderbouwd is of alleen bedoeld om de procedure te vertragen of de ander onder druk te zetten. Rechters doorzien dat snel, en het kan je geloofwaardigheid in de procedure schaden. Bovendien loop je het risico dat je zelf in de kosten wordt veroordeeld als jouw tegeneis wordt afgewezen.
Reconventionele vordering versus zelfstandige procedure
Je kunt er ook voor kiezen om een aparte rechtszaak te starten in plaats van een reconventionele vordering in te dienen. Dat kan soms verstandig zijn als jouw claim veel complexer is dan de hoofdzaak, of als de rechter die de hoofdzaak behandelt daar niet goed op toegerust is. Nadeel is dat twee afzonderlijke procedures meer tijd en geld kosten. Bij een reconventionele vordering betaal je geen extra griffierecht voor een nieuwe zaak; je deelt de procedurekosten in feite met de lopende zaak.
Houd er rekening mee dat de reconventionele vordering gebonden is aan dezelfde rechter en hetzelfde type procedure als de hoofdzaak. Als de eiser bij de kantonrechter procedeert (bijvoorbeeld over een vordering onder 25.000 euro), behandelt de kantonrechter ook jouw tegeneis, ook al zou jouw claim normaal gesproken bij een andere kamer terechtkomen.
Wat zijn de vereisten?
Voor een reconventionele vordering gelden dezelfde regels als voor een gewone eis. Je moet je claim concreet omschrijven, de juridische grondslag aangeven en de vordering onderbouwen met bewijs of argumenten. Vage claims worden door de rechter niet gehonoreerd. Laat je conclusie van antwoord met reconventie dan ook altijd opstellen of controleren door een advocaat of juridisch adviseur, zeker als er grotere bedragen mee gemoeid zijn.
Bij procedures bij de rechtbank (vorderingen boven 25.000 euro) is procesvertegenwoordiging door een advocaat verplicht, ook voor de reconventionele vordering. Bij de kantonrechter mag je in principe zelf procederen, maar ook daar is juridisch advies aan te raden zodra de zaak ingewikkeld wordt.
Een reconventionele vordering is dus een effectief middel om in één rechtszaak niet alleen verweer te voeren, maar ook je eigen claim neer te leggen. Zorg dat je hem goed onderbouwt en op het juiste moment indient, namelijk in je eerste schriftelijke reactie op de dagvaarding. Doe je dat later, dan kan de rechter de tegeneis buiten beschouwing laten.