Een kort geding is een spoedprocedure bij de rechter waarbij je snel een voorlopige beslissing kunt afdwingen. Je gebruikt het als je niet kunt wachten op een gewone rechtszaak, bijvoorbeeld omdat er direct actie nodig is om schade te voorkomen. De rechter doet uitspraak in dagen of weken, niet in maanden.
Het gaat altijd om een voorlopige voorziening. De rechter in kort geding spreekt nooit een definitief oordeel uit over wie er juridisch gezien gelijk heeft. Dat gebeurt pas in een zogeheten bodemprocedure. Toch hebben uitspraken in kort geding in de praktijk veel gewicht, omdat partijen daarna vaak geen bodemprocedure meer starten.
Wanneer kun je een kort geding aanspannen?
Je kunt een kort geding starten als je een spoedeisend belang hebt. Dat betekent dat je echt niet kunt wachten op de uitkomst van een normale rechtszaak. Typische situaties zijn:
- Je werkgever zet je op staande voet en je wil dat de rechter dat terugdraait zodat je salaris doorbetaald wordt.
- Een bedrijf levert niet wat het beloofde, terwijl jij die levering morgen nodig hebt.
- Iemand verspreidt onjuiste informatie over jou en je wil dat dit per direct stopt.
- Er dreigt een ontruiming van je huis die je wil laten tegenhouden.
- Je wil een beslaglegging opheffen die je bedrijfsvoering blokkeert.
De rechter beoordeelt altijd eerst of er inderdaad sprake is van spoedeisendheid. Is dat niet het geval, dan wordt de zaak niet inhoudelijk behandeld. Je moet dus goed kunnen uitleggen waarom elke dag telt.
Hoe start je een kort geding?
Bij de kantonrechter kun je een kort geding zelf starten, zonder advocaat. Dit geldt voor zaken over huur, arbeidsrecht en vorderingen tot een bepaald bedrag (naar schatting rond 25.000 euro in 2026, maar controleer dit bij de rechtbank). Voor zaken bij de rechtbank (buiten het kanton) heb je wél een advocaat nodig.
Je dient een verzoekschrift of dagvaarding in bij de rechtbank. Daarin leg je uit:
- wat er aan de hand is;
- waarom het spoedeisend is;
- wat je precies van de rechter wilt (de “vordering”).
De rechtbank bepaalt daarna snel een zittingsdatum, soms al binnen een week. De wederpartij wordt opgeroepen. Op de zitting mogen beide kanten hun verhaal doen, waarna de rechter meestal binnen twee weken uitspraak doet. In hele urgente gevallen kan dat zelfs op de dag zelf of de volgende dag.
Wat kan de rechter opleggen?
De rechter kan in een kort geding verschillende soorten maatregelen opleggen. Veelvoorkomende uitkomsten zijn:
- Een gebod: de wederpartij moet iets doen, zoals leveren of toegang verlenen.
- Een verbod: de wederpartij moet stoppen met iets, zoals publiceren of ontruimen.
- Doorbetaling van loon: bij arbeidsconflicten een van de meest gevraagde maatregelen.
- Opheffing van beslag: als er beslag op je goederen of bankrekening ligt.
Aan een gebod of verbod hangt vaak een dwangsom. Dat is een bedrag dat de wederpartij per dag of per overtreding moet betalen als die zich niet aan de uitspraak houdt. Die dwangsom motiveert om de rechterlijke uitspraak serieus na te leven.
Wat kost een kort geding?
Je betaalt griffierecht aan de rechtbank. Hoe hoog dat is, hangt af van het type zaak en of je particulier of bedrijf bent. Voor particulieren bij de kantonrechter is dit naar schatting een paar honderd euro in 2026. Controleer de actuele bedragen via de website van de Rechtspraak.
Als je een advocaat nodig hebt, komen daar advocaatkosten bij. Die variëren sterk per kantoor en per zaak, maar je moet rekenen op minimaal een paar duizend euro. De verliezende partij kan worden veroordeeld in de proceskosten, maar dat dekt zelden de volledige advocaatkosten.
Wanneer is een kort geding juist niet verstandig?
Een kort geding werkt alleen als je zaak spoedeisend én op het eerste gezicht sterk genoeg is. De rechter maakt een snelle afweging op basis van wat er op tafel ligt, zonder uitgebreid bewijs te onderzoeken. Heb je een ingewikkeld conflict waarbij veel bewijs nodig is, of gaat het om een principieel geschil over wie juridisch gelijk heeft, dan ben je beter af met een bodemprocedure.
Ook als je vordering niet realistisch is of de wederpartij duidelijk sterke argumenten heeft, is de kans klein dat je wint. Een verloren kort geding kost je geld en zet geen zoden aan de dijk. Laat je zaak daarom altijd eerst beoordelen door een jurist of advocaat voordat je de stap zet.
Veelgestelde vragen over het kort geding
Is de uitspraak definitief? Nee. Een uitspraak in kort geding is voorlopig. Zowel jij als de wederpartij kan daarna nog een bodemprocedure starten voor een definitief oordeel.
Kan ik in hoger beroep bij een kort geding? Ja, dat kan. Je gaat dan naar het gerechtshof. Maar ook in hoger beroep blijft het een voorlopige voorziening.
Hoe lang duurt een kort geding? Van aanvraag tot uitspraak duurt het vaak twee tot vier weken. In urgente gevallen kan het sneller.
Heb ik altijd een advocaat nodig? Niet bij de kantonrechter. Bij de rechtbank buiten het kanton is een advocaat verplicht.
Een kort geding is een krachtig instrument als je snel moet handelen en je zaak sterk genoeg staat. Check altijd of jouw situatie echt spoedeisend is en weeg de kosten en risico’s af voordat je begint. Bij twijfel is juridisch advies geen overbodige luxe.