Een dagvaarding is een officieel rechtsdocument waarmee iemand je oproept om voor de rechter te verschijnen. Je ontvangt het via een deurwaarder, en vanaf dat moment loopt er een officiële rechtszaak tegen je. Wat je vervolgens moet doen, hangt af van het soort zaak.
Een dagvaarding kan in verschillende situaties binnenkomen: een schuldeiser die betaling eist, een geschil met een verhuurder, of zelfs een strafrechtelijke zaak. In elk geval is het belangrijk om het document serieus te nemen en niet te negeren. Doe je niets, dan kan de rechter een uitspraak doen zonder dat jij je kant van het verhaal hebt kunnen vertellen.
Wat staat er in een dagvaarding?
Een dagvaarding bevat een aantal vaste onderdelen. Je leest wie de eisende partij is (degene die de zaak start), wat die partij van je wil, en wanneer en waar je moet verschijnen. Ook staat erin op welke gronden de eis is gebaseerd.
Verder staat er een roldatum in. Dat is de dag waarop de zaak voor het eerst bij de rechter op de agenda staat. Bij een civiele zaak hoef je zelf niet altijd aanwezig te zijn; je kunt je dan laten vertegenwoordigen door een advocaat. Bij een strafrechtelijke dagvaarding is persoonlijke aanwezigheid vaak wel verplicht.
Soorten dagvaardingen
Er zijn twee hoofdvormen: civiele dagvaardingen en strafrechtelijke dagvaardingen.
- Civiele dagvaarding: iemand stapt naar de rechter omdat hij of zij iets van jou wil, bijvoorbeeld een geldbedrag. Dit kan een particulier zijn, maar ook een bedrijf of incassobureau.
- Strafrechtelijke dagvaarding: het Openbaar Ministerie (de officier van justitie) vervolgt je voor een strafbaar feit. Hier staat een mogelijke straf tegenover, zoals een geldboete of gevangenisstraf.
Er is ook een tussenvariant: de dagvaarding in kort geding. Dat is een snelle civiele procedure voor spoedeisende zaken, waarbij de rechter binnen enkele weken een voorlopige beslissing neemt.
Wat moet je doen na ontvangst van een dagvaarding?
Het allerbelangrijkste is dat je reageert. Negeren is bijna nooit een goed idee. Dit is wat je stap voor stap kunt doen:
- Lees de dagvaarding goed door. Wat is de eis? Wat is de roldatum? Hoeveel tijd heb je om te reageren?
- Schakel een advocaat of rechtsbijstandsverlener in. Bij zaken voor de rechtbank (niet de kantonrechter) ben je bij een civiele procedure zelfs verplicht om via een advocaat te procederen. Bij de kantonrechter (voor zaken tot ruwweg 25.000 euro of arbeids- en huurzaken) mag je jezelf vertegenwoordigen.
- Controleer of je rechtsbijstandsverzekering van toepassing is. Veel verzekeringen dekken juridische kosten; check dit zo vroeg mogelijk.
- Verzamel bewijsmateriaal. Denk aan e-mails, contracten, facturen of foto’s die jouw kant van het verhaal ondersteunen.
- Reageer tijdig. Bij civiele zaken geef je via je advocaat een conclusie van antwoord in. Mis je de deadline, dan kan de rechter de zaak bij verstek beslissen, wat vrijwel altijd in het voordeel van de tegenpartij uitpakt.
Verstek: wat als je niets doet?
Als je niet reageert op een civiele dagvaarding, doet de rechter uitspraak bij verstek. Dat betekent dat de eis van de tegenpartij vaak gewoon wordt toegewezen, zonder dat jouw argumenten zijn meegewogen. De eiser kan vervolgens met dat vonnis naar een deurwaarder stappen om beslag te leggen op je bankrekening of bezittingen.
Bij een strafrechtelijke dagvaarding kan de rechter een zogenoemde verstekprocedure houden. Ook dan kan een veroordeling volgen zonder dat jij aanwezig bent geweest. Het is dus ook hier sterk af te raden om de oproep te negeren.
Kosten en rechtsbijstand
Procederen kost geld. Je betaalt griffierecht (een vergoeding aan de rechtbank) en vaak advocaatkosten. Als je een laag inkomen hebt, kun je in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand via het Juridisch Loket. Je betaalt dan alleen een eigen bijdrage, afhankelijk van je inkomen. Het Juridisch Loket geeft ook gratis eerste juridisch advies, wat handig is als je wilt weten hoe sterk jouw positie is.
Ontvang je een dagvaarding, wacht dan niet af. Zoek zo snel mogelijk juridisch advies, reageer voor de deadline en verzamel je bewijsstukken. Hoe eerder je actie onderneemt, hoe meer ruimte je hebt om je goed te verweren.