Wettelijke rente is de rente die een schuldeiser wettelijk mag eisen als jij een betaling te laat doet. Je hebt er dus mee te maken zodra je een factuur niet op tijd betaalt, of juist als iemand jou geld schuldig is en niet betaalt. De hoogte wordt ieder jaar opnieuw vastgesteld door de overheid en verschilt afhankelijk van het soort schuld.
Twee soorten wettelijke rente
Nederland kent twee tarieven voor wettelijke rente. Welk tarief van toepassing is, hangt af van de soort overeenkomst waarbij de betaalschuld is ontstaan.
- Wettelijke rente voor niet-handelstransacties: dit geldt voor schulden tussen particulieren onderling, of tussen een consument en een bedrijf. Denk aan een lening aan een vriend, of een consumentenkoop waarbij de koper niet betaalt.
- Wettelijke handelsrente: dit tarief geldt bij zakelijke transacties, dus als twee bedrijven zaken met elkaar doen. Dit tarief ligt structureel hoger dan het gewone tarief.
Het verschil tussen die twee tarieven is in de praktijk aanzienlijk. Bedrijven die zaken doen met andere bedrijven hebben daardoor recht op een hogere rentevergoeding bij een betalingsachterstand.
Hoe hoog is de wettelijke rente?
De rijksoverheid stelt de tarieven vast en past ze minimaal jaarlijks aan. Controleer voor het actuele percentage altijd de officiële pagina van de Rijksoverheid, omdat tarieven kunnen wijzigen. Als richtlijn: het tarief voor niet-handelstransacties lag de afgelopen jaren beduidend lager dan het tarief voor handelstransacties. Het handelstarief volgt de Europese referentierente en ligt daar een aantal procentpunten boven.
Een rekenvoorbeeld maakt duidelijk wat wettelijke rente in de praktijk betekent. Stel, iemand is jou 10.000 euro verschuldigd en betaalt zes maanden te laat. Bij een wettelijk rentepercentage van bijvoorbeeld 6% per jaar, betaalt de schuldenaar over die zes maanden 300 euro extra (10.000 x 6% x 0,5 jaar). Hoe langer de betalingsachterstand duurt, hoe hoger het totaalbedrag oploopt.
Wanneer begint de wettelijke rente te lopen?
De wettelijke rente gaat lopen op het moment dat de schuldenaar in verzuim is. Dat is doorgaans het geval als:
- een afgesproken betaaltermijn is verstreken en de schuldenaar niet heeft betaald,
- de schuldeiser een ingebrekestelling heeft gestuurd en de schuldenaar daarna nog steeds niet betaalt,
- de wet of een rechterlijke uitspraak bepaalt dat er sprake is van verzuim.
Bij zakelijke transacties geldt standaard een betaaltermijn van 30 dagen na ontvangst van de factuur. Wordt die termijn overschreden, dan is de wettelijke handelsrente direct verschuldigd, zonder dat je eerst een ingebrekestelling hoeft te sturen. Dat is een praktisch voordeel voor bedrijven die te maken hebben met laattijdige betalers.
Wettelijke rente eisen: zo doe je dat
Als schuldeiser heb je recht op wettelijke rente, maar je moet dit zelf actief opeisen. Je kunt de rente vermelden op een aanmaning, in een ingebrekestelling of later in een rechtszaak. Je bent niet verplicht om wettelijke rente te accepteren als je een andere (hogere) contractuele rente hebt afgesproken. Die contractuele afspraak gaat dan voor.
Heb je geen afzonderlijke renteafspraak gemaakt, dan val je terug op de wettelijke rente. Dat geldt voor verreweg de meeste situaties waarbij particulieren of kleine ondernemers te maken krijgen met een onbetaalde rekening.
Valkuilen en praktische aandachtspunten
Een veelgemaakte fout is dat schuldeisers te laat beginnen met het opeisen van rente, waardoor ze een deel van de vergoeding mislopen. Begin je aanmaning dus op tijd en vermeld daarin uitdrukkelijk dat je aanspraak maakt op wettelijke rente. Bewaar ook bewijs van de oorspronkelijke betalingstermijn, zoals een factuur met datum of een schriftelijke afspraak.
Let ook op het volgende: wettelijke rente is een vergoeding voor de vertraging, geen straf. Als de schuldenaar uiteindelijk betaalt, mag je de rente berekenen over de hele periode van verzuim. Betaalt de schuldenaar gedeeltelijk, dan loopt de rente gewoon door over het resterende bedrag.
Voor de meest actuele percentages raadpleeg je het beste direct de Rijksoverheid (rijksoverheid.nl). De tarieven worden periodiek bijgesteld, dus een percentage dat vorig jaar gold, hoeft dit jaar niet meer te kloppen. Check het altijd voordat je een aanmaning verstuurt of een berekening maakt.