Executie is een juridisch begrip dat veel mensen pas tegenkomen als het echt misgaat. Het betekent kort gezegd dat een schuldeiser zijn vonnis daadwerkelijk ten uitvoer legt, omdat de schuldenaar niet vrijwillig betaalt. De rechter heeft dan al een uitspraak gedaan, maar die uitspraak blijft zonder gevolg zolang de verliezende partij niets doet. Op dat moment stapt de winnende partij naar een deurwaarder om alsnog te krijgen waar hij recht op heeft.
Hoe een vonnis leidt tot gedwongen invordering
Wanneer een rechter iemand veroordeelt tot betaling, krijgt die persoon eerst nog een kans om vrijwillig aan het vonnis te voldoen. De deurwaarder betekent het vonnis officieel, wat betekent dat hij het vonnis persoonlijk overhandigt of thuis bezorgt. Daarbij krijgt de veroordeelde partij een laatste korte termijn om alsnog te betalen. Gebeurt dat niet, dan mag de schuldeiser overgaan tot gedwongen tenuitvoerlegging. De deurwaarder heeft daarvoor een zogenoemde executoriale titel nodig, zoals een rechterlijk vonnis of een notariële akte. Zonder zo’n titel mag niemand zomaar beslag leggen op bezittingen van een ander.
Executoriaal beslag op bezittingen en inkomen
Een van de meest ingrijpende stappen bij gedwongen invordering is het leggen van beslag. De deurwaarder kan beslag leggen op spullen in huis, zoals een auto of waardevolle apparatuur, maar ook op het banksaldo of op het inkomen van de schuldenaar. Dit laatste heet loonbeslag of derdenbeslag op het salaris. De werkgever is dan verplicht een deel van het loon rechtstreeks over te maken aan de deurwaarder. De wet beschermt de schuldenaar wel tot op zekere hoogte: er geldt een beslagvrije voet, wat inhoudt dat iemand altijd een minimumbedrag overhoudt om van te leven. Spullen die nodig zijn voor het dagelijks leven, zoals een bed of kleding, mogen in de meeste gevallen ook niet worden meegenomen.
Verkoop van in beslag genomen goederen
Wanneer de deurwaarder beslag heeft gelegd op roerende goederen, zoals meubels of een voertuig, worden deze in veel gevallen openbaar verkocht. Dit gebeurt via een veiling. De opbrengst gaat naar de schuldeiser om de schuld geheel of gedeeltelijk te voldoen. Bij onroerend goed, zoals een huis, spreekt men van een executieveiling. Dat is een gedwongen verkoop van een woning, waarbij de opbrengst ook naar de schuldeisers gaat. Een executieveiling levert vaak minder op dan een gewone verkoop, omdat kopers weten dat de eigenaar geen keus heeft en de biedingen daarop aanpassen. Voor de schuldenaar kan dit extra verlies betekenen als de schuld groter is dan de verkoopopbrengst.
Wat je kunt doen als je te maken krijgt met een deurwaarder
Veel mensen schrikken als er een deurwaarder aan de deur staat, maar er zijn altijd nog mogelijkheden. Eerst en vooral is het verstandig om contact op te nemen met de schuldeiser of de deurwaarder zelf. In veel gevallen is er ruimte voor een betalingsregeling, zeker als je aantoont dat je wel wilt betalen maar tijdelijk niet kunt. Wie schulden heeft die hij niet meer overziet, kan ook terecht bij de gemeentelijke schuldhulpverlening. Zij kunnen bemiddelen of een traject opstarten om de schulden geordend af te lossen. Wacht niet te lang met actie ondernemen, want hoe langer de situatie duurt, hoe hoger de kosten oplopen door rente en deurwaarderskosten.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen conservatoir beslag en executoriaal beslag?
Conservatoir beslag is een voorzorgsmaatregel. De schuldeiser legt dan alvast beslag op bezittingen voordat de rechter een uitspraak heeft gedaan, zodat de schuldenaar zijn spullen niet snel kan wegsluizen. Executoriaal beslag komt daarna: de rechter heeft al een uitspraak gedaan en de schuldeiser wil die uitspraak nu afdwingen.
Mag een deurwaarder zomaar de woning binnenkomen?
Een deurwaarder mag in principe niet zomaar een woning binnengaan zonder toestemming van de bewoner. Voor toegang tot een woning heeft de deurwaarder in de meeste gevallen een machtiging van de rechter nodig. Zonder die machtiging moet de bewoner zelf de deur opendoen.
Hoeveel van mijn salaris mag worden ingehouden bij loonbeslag?
Bij loonbeslag mag niet het volledige salaris worden ingehouden. De wet schrijft voor dat de schuldenaar altijd een beslagvrije voet overhoudt. Dat is een minimumbedrag dat je nodig hebt voor basiskosten zoals huur, eten en energie. De exacte hoogte hangt af van de persoonlijke situatie, zoals of je een partner hebt of kinderen.
Blijft een executoriale titel altijd geldig?
Een vonnis als executoriale titel is in Nederland twintig jaar geldig. Binnen die periode kan de schuldeiser op elk moment overgaan tot gedwongen invordering. Na twintig jaar verjaart het recht om het vonnis nog ten uitvoer te leggen, tenzij de verjaring tussentijds is gestuit.