De termijn van een dagvaarding is de minimale tijd die moet zitten tussen de betekening van de dagvaarding en de eerste zitting bij de rechter. In Nederland geldt op grond van de artikelen 114 tot en met 117 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) een algemene dagvaardingstermijn van minimaal één week. Het doel van die termijn is duidelijk: de gedaagde moet genoeg tijd krijgen om zich voor te bereiden op zijn verdediging.
De exacte termijn hangt af van de situatie. Woont de gedaagde in Nederland, in een ander EU-land of daarbuiten? Dat maakt een flink verschil. Hieronder lees je hoe de termijnen werken en wanneer je op een afwijkende termijn moet rekenen.
Wat zegt de wet over de dagvaardingstermijn?
Artikel 114 Rv bepaalt de basisregel: tussen de dag van betekening van de dagvaarding en de dag van de zitting moet minimaal één week zitten. Dit is de kortste termijn die de wet toestaat voor gedaagden die in Nederland wonen of verblijven. In de praktijk ligt de dagvaardingstermijn vaak langer, omdat de rechtbank een zittingsdatum inplant die verder in de toekomst ligt.
De termijn geldt als een beschermingsregel voor de gedaagde. Wordt een dagvaarding uitgebracht met een te korte termijn, dan kan dat leiden tot nietigheid van de dagvaarding. Dat wil zeggen: de rechter kan de dagvaarding ongeldig verklaren, waarna de eisende partij opnieuw moet beginnen.
Langere termijnen bij gedaagden in het buitenland
Woont de gedaagde niet in Nederland, dan gelden langere minimumtermijnen. De wet maakt daarin een duidelijk onderscheid:
- Gedaagde woont in een EU-land: minimaal vier weken (artikel 115 Rv).
- Gedaagde woont buiten de EU, maar in een land dat grenst aan de Noordzee of de Oostzee: minimaal zes weken.
- Gedaagde woont elders buiten de EU: minimaal drie maanden.
Deze langere termijnen bestaan omdat het organiseren van een verdediging vanuit het buitenland meer tijd kost. Denk aan het inschakelen van een Nederlandse advocaat, het vertalen van documenten en het regelen van reizen of vertegenwoordiging.
Verkorting van de dagvaardingstermijn
In spoedeisende gevallen kan de rechter de dagvaardingstermijn verkorten. Dit gebeurt op verzoek van de eisende partij en wordt in de praktijk regelmatig toegepast bij kort gedingen. De rechter beoordeelt dan of het spoedeisende belang groot genoeg is om de gedaagde minder voorbereidingstijd te geven. De dagvaardingstermijn bij een kort geding kan daardoor soms teruggebracht worden tot slechts enkele dagen, of in extreme gevallen zelfs uren.
Een verzoek tot verkorting dien je in bij de voorzieningenrechter van de rechtbank. De rechter kan de verkorte termijn opnemen in een verlof (toestemming), dat je vervolgens in de dagvaarding vermeldt.
Praktisch voorbeeld: hoe tel je de termijn?
Stel: je laat een dagvaarding betekenen op maandag 5 mei. De eerste mogelijke zittingsdatum voor een gedaagde in Nederland is dan maandag 12 mei (zeven dagen later). In de meeste civiele procedures is de zitting echter al weken of maanden van tevoren ingepland, dus in de praktijk zit er veel meer ruimte.
Let op: de dag van betekening zelf telt niet mee. Je telt vanaf de dag ná betekening. Valt de laatste dag van de termijn op een zondag of officiële feestdag, dan schuift de termijn op naar de eerstvolgende werkdag.
Wat gebeurt er als de termijn niet wordt aangehouden?
Wordt de dagvaardingstermijn niet gerespecteerd, dan loopt de eisende partij het risico dat de dagvaarding nietig wordt verklaard. De gedaagde (of zijn advocaat) kan hier een beroep op doen bij de rechter. De rechter kan de nietigheid uitspreken, maar is daartoe niet verplicht: als de gedaagde verschijnt en niet klaagt over de korte termijn, dan gaat de procedure gewoon door.
Verschijnt de gedaagde niet, dan zal de rechter ambtshalve controleren of de dagvaarding correct is betekend en de termijn is nageleefd. Is dat niet het geval, dan wordt verstek geweigerd en moet de eisende partij opnieuw dagvaarden.
De dagvaardingstermijn lijkt een technisch detail, maar heeft grote praktische gevolgen. Een fout in de termijn kan een procedure weken of maanden vertragen. Controleer daarom altijd zorgvuldig welke termijn van toepassing is op jouw situatie, zeker als de gedaagde in het buitenland woont of als je in een spoedeisende zaak zit.