Wettelijke rente bereken je vanaf het moment dat een betaling te laat is. Dat is in de meeste gevallen de dag nadat de betalingstermijn is verstreken. Is er geen betalingstermijn afgesproken? Dan gaat de wettelijke rente lopen zodra de schuldenaar in verzuim is, meestal nadat je hem schriftelijk hebt aangemaand en hij daarna nog steeds niet betaalt.
Het exacte startpunt verschilt per situatie. Hieronder lees je wanneer de teller precies begint te lopen en hoe je dat berekent.
Vanaf wanneer wettelijke rente berekenen: de drie situaties
Er zijn drie veelvoorkomende situaties die bepalen vanaf welk moment je wettelijke rente mag berekenen:
- Er is een betalingstermijn afgesproken. Staat op de factuur “betaal binnen 14 dagen” en betaalt de schuldenaar niet op tijd? Dan gaat de wettelijke rente automatisch de dag na het verstrijken van die termijn lopen. Je hoeft daar geen aanmaning voor te sturen.
- Er is geen betalingstermijn afgesproken. Dan is de schuldenaar nog niet automatisch in verzuim. Je moet hem eerst aanmanen, een redelijke termijn geven om alsnog te betalen, en pas als hij daarna nog steeds niet betaalt, begint de wettelijke rente te lopen. De datum van die ingebrekestelling is dan het startpunt.
- Het gaat om een handelsovereenkomst (B2B of B2G). Voor zakelijke transacties tussen bedrijven onderling, of tussen een bedrijf en de overheid, geldt de Wet Betalingstermijnen. Hier loopt de wettelijke handelsrente automatisch na 30 dagen, ook zonder aanmaning, tenzij een andere termijn is afgesproken (maximaal 60 dagen).
Wettelijke rente versus wettelijke handelsrente
Er zijn twee soorten wettelijke rente, en welke van toepassing is, bepaalt mede het tarief en soms ook het startpunt. De gewone wettelijke rente geldt voor situaties tussen particulieren onderling, of tussen een consument en een bedrijf. De wettelijke handelsrente geldt voor zakelijke transacties. Het tarief van de handelsrente ligt doorgaans een stuk hoger. De exacte percentages worden jaarlijks vastgesteld en gepubliceerd door De Nederlandsche Bank. Controleer altijd het actuele percentage voordat je een berekening maakt.
Rekenvoorbeeld: zo werkt het in de praktijk
Stel, je stuurt een factuur van 2.000 euro met een betalingstermijn van 30 dagen. De factuur is gedateerd op 1 maart. De betalingstermijn loopt dan tot en met 31 maart. Betaalt de klant niet? Dan begint de wettelijke rente op 1 april te lopen.
Bereken je de rente handmatig? Gebruik dan deze formule:
Rente = openstaand bedrag × rentepercentage × (aantal dagen te laat / 365)
Bij 2.000 euro, een rentepercentage van 6% (als richtlijn; check altijd het actuele tarief) en 60 dagen te laat: 2.000 × 0,06 × (60 / 365) = ongeveer 19,73 euro aan rente. Over langere periodes of hogere bedragen loopt dit snel op.
Moet je de schuldenaar eerst aanmanen?
Bij een vaste betalingstermijn op de factuur hoef je niet eerst aan te manen. Het verzuim treedt dan automatisch in. Staat er geen termijn op de factuur, dan is een aanmaning (ook wel ingebrekestelling genoemd) wel verplicht voordat de rentetermijn start. In die aanmaning geef je de schuldenaar een laatste redelijke betalingstermijn, vaak 14 dagen. Betaalt hij daarna nog steeds niet, dan gaat de rente lopen vanaf de datum die je in de aanmaning hebt genoemd, of vanaf de dag erna als je geen specifieke datum hebt vermeld.
Bewaar aanmaningen altijd schriftelijk en bij voorkeur aangetekend. Zo heb je bewijs van het exacte startmoment als het tot een rechtszaak komt.
Tot wanneer loopt de wettelijke rente door?
De wettelijke rente loopt door totdat de schuld volledig is betaald. Is de vordering later overgedragen aan een incassobureau of deurwaarder? Dan loopt de rente gewoon door over het openstaande bedrag. Er is geen wettelijk eindpunt zolang de schuld niet is voldaan.
Wil je de wettelijke rente claimen in een gerechtelijke procedure? Dan kun je ook rente over rente vorderen (samengestelde rente), maar dat is pas mogelijk nadat je een uitspraak hebt gekregen of nadat je dit schriftelijk hebt gevorderd.
Het juiste startpunt bepalen is de basis van een correcte renteberekening. Bij zakelijke facturen met een duidelijke betalingstermijn is dat eenvoudig: de dag na het verstrijken van de termijn. Bij particuliere schulden of onduidelijke afspraken loont het om de aanmaning goed te documenteren, zodat je weet vanaf welke dag de teller officieel begint te lopen.