Conservatoir beslag op een bankrekening betekent dat het geld op die rekening wordt bevroren, zodat de rekeninghouder er niet meer bij kan, nog voordat een rechtszaak is afgerond. Dit type beslag wordt gelegd door een schuldeiser die wil voorkomen dat zijn geld verdwijnt voordat de rechter een uitspraak doet. Het is een ingrijpende maatregel met directe gevolgen voor de dagelijkse bestedingen van de beslagene.
Wat is conservatoir beslag op een bankrekening precies?
Bij conservatoir beslag op een bankrekening wordt het saldo op het moment van beslaglegging geblokkeerd. De bank mag dat bedrag niet meer uitbetalen aan de rekeninghouder, totdat de rechter anders beslist. Het beslag treft het saldo dat er op dat moment staat, niet toekomstige stortingen. Wordt er later nieuw geld gestort, dan valt dat in principe buiten het beslag, tenzij er opnieuw beslag wordt gelegd.
Het beslag geldt tot het bedrag dat de rechter heeft vergund, inclusief een opslag voor rente en kosten. Die opslag is in de praktijk vaak 30 procent bovenop de hoofdsom. Staat er minder op de rekening dan het beslagbedrag, dan is alleen het aanwezige saldo bevroren. Staat er meer, dan is alleen het deel tot het vergunde bedrag geblokkeerd en blijft de rest beschikbaar.
Hoe wordt conservatoir beslag gelegd op een bankrekening?
De schuldeiser vraagt verlof aan de voorzieningenrechter om beslag te mogen leggen. Die toetsing gaat snel, soms binnen een dag, en gebeurt zonder dat de andere partij erbij is. De rechter beoordeelt of de vordering aannemelijk is en of er een risico bestaat dat het geld anders verdwijnt. Bij twijfel weegt de rechter ook de belangen van de beslagene mee.
Na het verlof schakelt de schuldeiser een deurwaarder in. Die dient het beslagexploot in bij de bank. Vanaf dat moment is de bankrekening bevroren. De beslagene krijgt een afschrift van het exploot en weet zo dat er beslag is gelegd. De schuldeiser moet daarna binnen een bepaalde termijn, doorgaans veertien dagen na het beslag, een bodemprocedure starten om zijn vordering bij de rechter te laten vaststellen. Doet hij dat niet, vervalt het beslag.
Gevolgen voor de rekeninghouder
Voor de rekeninghouder kan conservatoir beslag op de bankrekening grote directe gevolgen hebben. Huur, boodschappen, energierekening: als het volledige saldo is bevroren, kun je niets meer betalen. De wet biedt enige bescherming via de beslagvrije voet, maar die geldt in de basis voor beslag op loon of uitkering, niet automatisch voor beslag op een bankrekening. Sinds 1 januari 2021 geldt er wel een beslagvrije voet voor bankrekeningen: de bank moet een bedrag ter hoogte van de beslagvrije voet beschikbaar laten als de rekeninghouder dat verzoekt. Dat bedrag is bedoeld voor de eerste levensbehoeften.
Het is verstandig om direct juridische hulp in te schakelen als er beslag is gelegd op jouw rekening. Je kunt de voorzieningenrechter vragen het beslag op te heffen als de vordering onterecht is, als er te veel is bevroren of als je zwaarwegende belangen hebt die het beslag niet rechtvaardigen. Dat heet een opheffingskortgeding.
Wanneer wordt het beslag opgeheven?
Conservatoir beslag op een bankrekening eindigt in een aantal situaties. De belangrijkste zijn:
- De schuldeiser wint de bodemprocedure en het beslag gaat over in executoriaal beslag, waarna het geld daadwerkelijk wordt uitbetaald aan de schuldeiser.
- De schuldeiser verliest de zaak, waarna het beslag automatisch vervalt.
- Partijen bereiken een schikking en de schuldeiser trekt het beslag vrijwillig in.
- De rechter heft het beslag op na een kort geding.
- De schuldeiser start niet op tijd een bodemprocedure, waarna het beslag van rechtswege vervalt.
Als het beslag ten onrechte was gelegd, kun je de schuldeiser aansprakelijk stellen voor de schade die je hebt geleden door het beslag. Dat vergt een aparte procedure, maar is zeker mogelijk als de vordering ongegrond blijkt.
Veelgestelde vragen over beslag op de bankrekening
Kan beslag worden gelegd op een gezamenlijke rekening? Ja, maar alleen voor het deel dat toebehoort aan de beslagene. Bij twijfel over wie welk deel bezit, kan de bank het volledige saldo bevriezen totdat duidelijk is hoe de verdeling ligt. De andere rekeninghouder kan dan bij de rechter aantonen dat zijn deel niet vatbaar is voor beslag.
Wat als de rekening leeg is? Dan heeft het beslag op dat moment geen effect, maar het blijft wel geldig. Zodra er geld op de rekening binnenkomt, kan dat opnieuw worden bevroren als de deurwaarder opnieuw beslag legt. Het eenmalige beslag treft alleen het saldo op het moment van beslaglegging.
Moet ik de bank zelf informeren? Nee, de deurwaarder informeert de bank direct. Jij ontvangt een kopie van het exploot. Het is wel verstandig om daarna zelf contact op te nemen met de bank om te vragen welk bedrag precies is bevroren en of je gebruik kunt maken van de beslagvrije voet op de rekening.
Conservatoir beslag op een bankrekening is een krachtig middel voor schuldeisers, maar ook een maatregel die snel verstrekkende gevolgen heeft voor de beslagene. Wacht niet af als jouw rekening is bevroren: schakel snel een advocaat in, controleer of het beslagbedrag klopt en vraag zo nodig de rechter om opheffing. Hoe sneller je handelt, hoe groter de kans dat je snel weer over je eigen geld kunt beschikken.