Een dwangsom verjaart na zes maanden. Die termijn begint te lopen op de dag waarop de dwangsom is verbeurd, dus op het moment dat de veroordeelde partij niet aan de opgelegde verplichting heeft voldaan. Die termijn is opvallend kort vergeleken met andere vorderingen in het burgerlijk recht, en dat heeft grote gevolgen als je niet op tijd actie onderneemt.
De verjaring van een dwangsom betekent dat je het recht verliest om de dwangsom op te eisen of te innen zodra de termijn is verstreken. Je kunt dan niet meer via de rechter of een deurwaarder afdwingen dat de verbeurde bedragen worden betaald. Precies om die reden is het belangrijk om te weten wanneer de termijn loopt en hoe je die kunt stoppen.
Wanneer begint de verjaringstermijn van de dwangsom?
De termijn van zes maanden begint op de dag waarop de dwangsom is verbeurd. Een dwangsom verbeuert op het moment dat de veroordeelde partij niet (volledig of tijdig) doet wat de rechter heeft opgelegd. Stel: de rechter bepaalt dat iemand binnen twee weken bepaalde documenten moet overleggen, op straffe van een dwangsom van 500 euro per dag. Als diegene na twee weken niets heeft gedaan, begint de dwangsom te verbeurren en gaat tegelijkertijd de verjaringstermijn lopen.
Verbeuringen die op verschillende dagen plaatsvinden, kennen elk hun eigen verjaringstermijn. De dwangsom die op dag 1 is verbeurd, verjaart zes maanden na dag 1. De dwangsom van dag 15 verjaart zes maanden na dag 15. Je moet dus per verbeuring bijhouden wanneer de termijn afloopt.
Hoe stuit je de verjaring van een dwangsom?
Stuiting onderbreekt de verjaringstermijn. Na een geldige stuiting begint er een nieuwe termijn van zes maanden te lopen. Je kunt de verjaring van een dwangsom op de volgende manieren stuiten:
- Schriftelijke aanmaning: stuur een brief of e-mail naar de wederpartij waarin je aangeeft dat je de verbeurde dwangsom opeist. Zorg dat dit aantoonbaar is, dus per aangetekende post of met een leesbevestiging.
- Erkenning door de wederpartij: als de andere partij de schuld erkent, bijvoorbeeld door een reactie te sturen of een betalingsregeling voor te stellen, wordt de verjaring ook gestuit.
- Rechtelijke stap: het aanhangig maken van een procedure, zoals het inschakelen van een deurwaarder voor een exploot, stuit de verjaring eveneens.
Leg elke stuitingshandeling goed vast. Mondelinge mededelingen zijn in de praktijk moeilijk te bewijzen en bieden weinig zekerheid. Een aangetekende brief met ontvangstbevestiging of een deurwaardersexploot zijn de meest betrouwbare opties.
Wat is het gevolg als de dwangsom toch verjaart?
Als de verjaringstermijn ongemerkt verstrijkt zonder dat je hebt gestuit, verlies je het recht om de verbeurde dwangsom te innen. De wederpartij kan dan met succes een beroep doen op verjaring en hoeft niet te betalen, ook al heeft zij destijds duidelijk niet aan de rechterlijke uitspraak voldaan. De rechter zal dit verweer honoreren als de termijn inderdaad is verstreken.
Dit klinkt misschien onrechtvaardig, maar de korte termijn heeft een reden. De gedachte achter de zes-maandentermijn is dat dwangsommen bedoeld zijn als prikkel om iemand te bewegen iets te doen of te laten, niet als verdienmodel voor de eisende partij. Als je lang wacht met innen, roept dat vragen op over je werkelijke belang bij nakoming.
Praktisch voorbeeld: hoe snel loopt het mis?
Stel dat een rechter in januari bepaalt dat je buurman zijn schutting binnen vier weken moet verwijderen, op straffe van 250 euro per dag. De buurman doet niets. Vanaf dag 29 begint de dwangsom te verbeurren. Als jij in augustus nog geen actie hebt ondernomen, zijn de verbeuringen van de eerste weken al verjaard. De verbeuringen van dag 29 zijn zes maanden later verjaard, tenzij je vóór dat moment hebt gestuit.
In de praktijk vergeten mensen regelmatig dat de termijn zo kort is. Ze zijn blij met de rechterlijke uitspraak, wachten af of de ander alsnog meewerkt en zien intussen de verjaringstermijn verlopen. Zodra de dwangsom verbeurt, is direct actie nodig.
Heb je een dwangsom opgelegd gekregen of ben je de partij die aanspraak wil maken op verbeurde dwangsommen? Zet de kalender direct bij de eerste verbeuring en stuur zo snel mogelijk een aangetekende stuitingsbrief. Bij twijfel over de precieze termijnen of de juiste stuitingshandeling is juridisch advies verstandig, want een gemiste datum kan je de hele vordering kosten.