Een verrekening van een vordering houdt in dat je een schuld die je hebt bij iemand, wegstreept tegen een vordering die je zelf op diezelfde persoon hebt. Het saldo dat overblijft is wat er nog betaald moet worden. Dit recht is vastgelegd in artikel 6:127 van het Burgerlijk Wetboek (BW) en geeft schuldeisers een krachtig middel om betaling in feite zelf af te dwingen, zonder naar de rechter te stappen.
Verrekening is niet altijd vanzelfsprekend toegestaan. Er gelden specifieke voorwaarden, en als je die negeert, loop je het risico dat je alsnog moet betalen terwijl je dacht dat je vordering al verrekend was.
De drie vereisten voor verrekening van een vordering
Artikel 6:127 BW stelt drie eisen waaraan voldaan moet zijn voordat je bevoegd bent te verrekenen:
- Wederkerige schulden: jij hebt een vordering op de wederpartij én de wederpartij heeft een vordering op jou. Beide vorderingen moeten op dezelfde twee partijen betrekking hebben.
- Opeisbaarheid: jouw vordering op de wederpartij moet opeisbaar zijn. Een vordering die nog niet opeisbaar is (bijvoorbeeld omdat een betalingstermijn nog loopt), mag je nog niet gebruiken voor verrekening.
- Bevoegdheid tot betaling: je moet bevoegd zijn om aan de wederpartij te betalen. Is er bijvoorbeeld beslag gelegd op jouw schuld, dan kan dat je verrekeningsmogelijkheid blokkeren.
Let op: de vordering die de wederpartij op jou heeft, hoeft zelf niet opeisbaar te zijn. Het gaat erom dat jíjj bevoegd bent te verrekenen. Dit is een detail dat in de praktijk regelmatig over het hoofd wordt gezien.
Hoe doe je een beroep op verrekening?
Verrekening werkt via een eenzijdige verklaring. Je stuurt de wederpartij een schriftelijke mededeling waarin je aangeeft dat je de vordering verrekent met de schuld die je hebt. Zodra die verklaring de wederpartij heeft bereikt, treedt de verrekening in werking. Daarbij geldt dat de verrekening terugwerkt tot het moment waarop beide vorderingen voor het eerst tegenover elkaar stonden en aan de vereisten was voldaan.
Een concreet voorbeeld: jij hebt een vordering van 3.000 euro op je leverancier wegens een tekortkoming. Diezelfde leverancier stuurt jou een factuur van 5.000 euro. Je stuurt een brief waarin je verklaart dat je de 3.000 euro verrekent met de openstaande factuur. Je hoeft dan nog maar 2.000 euro te betalen.
Verrekening en schulden in verschillende valuta of soorten
Vorderingen hoeven niet in exact dezelfde vorm te zijn, maar ze moeten wel verrekenbaar zijn. Geldsommen kunnen altijd tegen elkaar worden weggestreept. Gaat het om een vordering in een andere valuta, dan is verrekening in principe mogelijk als betaling in die valuta in de gegeven omstandigheden redelijk is. Gaat het om prestaties in natura (zoals het leveren van goederen), dan is directe verrekening doorgaans niet mogelijk, tenzij de vordering eerst is omgezet in een geldsom, bijvoorbeeld via schadevergoeding.
Wanneer is verrekening van een vordering juist niet toegestaan?
Er zijn situaties waarin de wet of de omstandigheden verrekening blokkeren. De belangrijkste gevallen:
- Contractueel uitgesloten: partijen kunnen in hun overeenkomst overeenkomen dat verrekening niet is toegestaan. Dit staat in algemene voorwaarden regelmatig vermeld.
- Beslag op de vordering: als er derdenbeslag is gelegd op de vordering die jij op de wederpartij hebt, kan dat de verrekening onmogelijk maken of beperken.
- Faillissement: bij een faillissement gelden speciale regels voor verrekening. Artikel 53 van de Faillissementswet biedt de schuldeiser soms juist een ruimere verrekeningsbevoegdheid, maar er gelden ook beperkingen als de vordering pas na de faillietverklaring is ontstaan.
- Vorderingen die van verrekening zijn uitgezonderd: sommige vorderingen mogen wettelijk niet verrekend worden, zoals alimentatievorderingen of vorderingen die door hun aard onaantastbaar zijn.
Verrekening en de goede trouw
Zelfs als aan alle formele vereisten is voldaan, kan een beroep op verrekening in strijd zijn met de redelijkheid en billijkheid. De rechter kan het verrekenen dan afwijzen. Dit speelt bijvoorbeeld als de verrekening bewust wordt gebruikt om een kwetsbare wederpartij in financiële problemen te brengen, of als de vordering die je wilt verrekenen sterk betwist is en de gegrondheid ervan totaal niet vaststaat.
Praktische tips bij het verrekenen van een vordering
- Leg je verklaring tot verrekening altijd schriftelijk vast en stuur die aangetekend, zodat je kunt bewijzen dat de mededeling is ontvangen.
- Onderbouw duidelijk welke vordering je verrekent met welke schuld, inclusief de bedragen en de grondslag van je vordering.
- Controleer eerst of de overeenkomst of algemene voorwaarden verrekening uitsluiten.
- Raadpleeg bij twijfel een advocaat, zeker als de wederpartij de vordering betwist of als er sprake is van faillissement.
Verrekening van een vordering is een effectief middel, maar vereist zorgvuldigheid. Controleer de wettelijke vereisten, leg alles schriftelijk vast en houd rekening met contractuele beperkingen. Doe je dat goed, dan bespaar je jezelf een gang naar de rechter en dwin je in feite zelf betaling af.