De verliezende partij betaalt de kosten van een kort geding. Dat is de hoofdregel in het Nederlandse procesrecht. De rechter kan bepalen dat de partij die het kort geding verliest, de proceskosten van de winnende partij moet vergoeden. In de praktijk betekent dit dat je als verliezende partij niet alleen je eigen kosten draagt, maar ook een bijdrage levert aan de kosten van de wederpartij.
Toch is het iets genuanceerder dan een simpele ja of nee. Rechters hebben ruimte om hiervan af te wijken, en de vergoeding dekt lang niet altijd alle werkelijke kosten. Hieronder lees je precies hoe het werkt.
Wie betaalt de kosten van een kort geding: de basisregel
In een kort geding beslist de rechter wie in het ongelijk wordt gesteld. Die partij wordt doorgaans veroordeeld in de proceskosten. Dit heet een kostenveroordeling. De rechter spreekt dit uit in het vonnis, samen met de uitspraak over de inhoud van de zaak.
De proceskosten bestaan uit twee delen:
- Griffierecht: het bedrag dat je betaalt om de zaak bij de rechtbank aanhangig te maken.
- Salaris advocaat (of gemachtigde): een forfaitaire vergoeding voor de advocaatkosten van de winnende partij.
Die vergoeding voor advocaatkosten is forfaitair, wat wil zeggen dat de rechter een vast, standaard bedrag toekent. Dit bedrag is gebaseerd op landelijke richtlijnen en is bijna altijd lager dan wat een advocaat in werkelijkheid in rekening brengt. Als jij wint en je advocaat heeft 10.000 euro gekost, krijg je misschien maar 1.000 tot 2.000 euro vergoed. De rest betaal je zelf.
Wat zijn de concrete kosten in een kort geding?
Een kort geding brengt verschillende kostenposten met zich mee. Hieronder een overzicht van wat je kunt verwachten:
- Griffierecht: dit verschilt per soort zaak en per rechtbank. Voor een kort geding bij de kantonrechter betaal je (naar schatting rond 2026) als particulier een lager tarief dan als bedrijf. Kijk voor de actuele bedragen op de website van de Rechtspraak.
- Advocaatkosten: een advocaat rekent uurloon. Een kort geding kost inclusief voorbereiding al snel meerdere uren. De werkelijke kosten kunnen fors oplopen.
- Deurwaarderskosten: als je de wederpartij officieel moet dagvaarden, schakel je een deurwaarder in. Dit kost extra geld bovenop de advocaatkosten.
Verlies je het kort geding? Dan draag je de eigen kosten en betaal je een forfaitaire bijdrage aan de kosten van de andere partij. Win je? Dan krijg je dat forfaitaire bedrag terug van de verliezende partij, maar nooit het volledige bedrag dat je werkelijk hebt uitgegeven.
Kan de rechter afwijken van de kostenregel?
Ja. De rechter heeft de vrijheid om de kosten anders te verdelen. Dat gebeurt in een aantal situaties:
- Als beide partijen deels gelijk krijgen, kan de rechter de kosten compenseren. Dat betekent dat iedere partij de eigen kosten draagt.
- Als een partij wel een gegrond punt heeft, maar toch verliest op een technisch of procedureel argument, kan de rechter ook compenseren.
- In familierechtelijke zaken wordt de kostencompensatie vaker toegepast dan in handelszaken.
Een volledige vergoeding van de werkelijke advocaatkosten is zeldzaam. Dat kan alleen als de rechter oordeelt dat de andere partij te kwader trouw heeft gehandeld of misbruik heeft gemaakt van procesrecht. In normale gevallen houd je altijd een eigen risico op advocaatkosten.
Kort geding bij de kantonrechter: iets andere regels
Een kort geding bij de kantonrechter gaat over zaken waarbij geen advocaat verplicht is, zoals arbeidsrecht of huurrecht. Je kunt je in zo’n procedure zelf vertegenwoordigen of een gemachtigde inschakelen. Ook hier geldt dat de rechter kan bepalen dat de verliezende partij de kosten van de wederpartij betaalt. Maar omdat er geen verplichte advocaat is, vallen de forfaitaire kosten doorgaans lager uit dan bij de civiele rechter.
Wat als je verliest maar de kosten niet kunt betalen?
Als je de kosten niet kunt dragen, kun je mogelijk in aanmerking komen voor gefinancierde rechtsbijstand (toevoeging). Dat geldt voor de eigen kosten, niet voor een eventuele kostenveroordeling ten gunste van de wederpartij. Die verplichting blijft bestaan, ook als je een toevoeging hebt gekregen.
Bedenk je van tevoren goed of het kort geding de moeite waard is. Ook als je gelijk hebt, draag je bijna altijd een deel van de kosten zelf. Bij een klein financieel belang kunnen de proceskosten de potentiële winst makkelijk overtreffen. Vraag een advocaat om een eerlijke inschatting van de haalbaarheid en de kosten voordat je een procedure start.