Bij een zakelijke lening geldt in Nederland een wettelijke rente die afwijkt van de rente voor consumenten. De wettelijke rente voor handelstransacties, dus ook voor zakelijke leningen tussen bedrijven, ligt structureel hoger dan de gewone wettelijke rente voor niet-commerciële situaties. Dit heeft directe gevolgen voor wat je verschuldigd bent bij te late betaling of bij een lening zonder duidelijk afgesproken rentepercentage.
Twee soorten wettelijke rente in Nederland
Nederland kent twee wettelijke rentevoeten. De eerste geldt voor niet-commerciële situaties, zoals leningen tussen particulieren. De tweede, hogere voet geldt voor handelstransacties tussen bedrijven (artikel 6:119a BW). Voor zakelijke leningen is die tweede categorie bijna altijd van toepassing.
De Nederlandsche Bank stelt de basisrente vast, en de wetgever voegt daar een opslag op. Het exacte percentage wordt elk half jaar opnieuw vastgesteld en gepubliceerd in de Staatscourant. Raadpleeg altijd de actuele stand via de rechtspraak.nl-website of de Staatscourant voor het geldende tarief op het moment van jouw lening.
Wettelijke rente bij een zakelijke lening van je eigen bv
Een veelvoorkomende situatie is dat een directeur-grootaandeelhouder (DGA) geld leent van zijn eigen bv, of juist geld aan zijn bv uitleent. De Belastingdienst stelt dat je dan een zakelijke rente moet hanteren die vergelijkbaar is met de marktrente voor vergelijkbare leningen. Je mag niet zomaar een nultarief of een symbolisch laag percentage afspreken.
Het uitgangspunt is de marktrente voor vergelijkbare particuliere of zakelijke leningen bij een bank. Hoe hoger het risico van de lening, hoe hoger de rente die de Belastingdienst als zakelijk beschouwt. Leen je zonder zekerheden, dan ligt een hogere rente voor de hand dan bij een lening met hypothecaire zekerheid.
Als je een te lage rente afspreekt, kan de Belastingdienst het verschil zien als een verkapte uitdeling van winst (bij lening van bv aan DGA) of als een informele kapitaalstorting (bij lening van DGA aan bv). Beide hebben fiscale gevolgen die je wilt vermijden.
Wanneer geldt de wettelijke rente automatisch?
Als je in een leenovereenkomst geen rentepercentage hebt afgesproken, of als een betaling te laat plaatsvindt, springt de wettelijke rente in. Bij zakelijke leningen betekent dit dat de hogere handelsrente van toepassing is zodra sprake is van een transactie tussen twee ondernemingen. De rente gaat lopen vanaf de dag dat de betaling opeisbaar was en nog niet heeft plaatsgevonden.
Een concreet voorbeeld: stel je bv leent je 50.000 euro zonder dat jullie een rente afspreken. De Belastingdienst en een rechter zullen bij een geschil terugvallen op de wettelijke rente als minimum. Bovendien riskeert de bv een fiscaal nadeel omdat de lening dan niet als zakelijk wordt beoordeeld.
Hoe bepaal je een zakelijk rentetarief?
De Belastingdienst geeft aan dat je de marktrente als vertrekpunt neemt. Kijk daarvoor naar:
- Het rentepercentage dat een bank vraagt voor een vergelijkbare lening aan een particulier of bedrijf.
- De looptijd van de lening: een langere looptijd rechtvaardigt doorgaans een hogere rente.
- De aanwezigheid van zekerheden, zoals een hypotheek of borgstelling.
- De kredietwaardigheid van de lener.
In de praktijk hanteren veel DGA’s een rente die aansluit bij het percentage dat een bank zou vragen voor een soortgelijke lening, aangevuld met een kleine opslag voor het extra risico. Leg dit percentage altijd schriftelijk vast in een leenovereenkomst, inclusief de looptijd, het aflosschema en de zekerheden. Zonder schriftelijke vastlegging loop je risico bij een belastingcontrole.
Wettelijke rente versus contractuele rente: wat geldt?
De wettelijke rente werkt als een vangnet. Heb je een rente afgesproken in het contract, dan geldt die contractuele rente. De wettelijke rente wordt pas relevant als:
- Er geen rente is afgesproken.
- Een betaling uitblijft en je aanspraak maakt op schadevergoeding wegens te late betaling.
- Een rechter de afgesproken rente als onredelijk of niet-zakelijk terzijde schuift.
De wettelijke handelsrente is dus vooral een stok achter de deur bij betalingsverzuim, en een maatstaf als er niets is afgesproken. Voor zakelijke leningen binnen een bv-structuur is de marktrente het echte ijkpunt, niet de wettelijke rente.
Wil je zekerheid over een juist rentepercentage voor jouw specifieke situatie, vraag dan advies aan een accountant of belastingadviseur. De Belastingdienst geeft geen vaste norm voor het exacte rentepercentage, waardoor de beoordeling altijd afhankelijk is van de concrete omstandigheden van jouw lening.